Artykuły

Romowie w Polsce – Kalendarium

1401 r. – najstarsza wzmianka w kronikach o Cyganach w Krakowie

1404 r. – pierwsza wzmianka w dokumentach o miejscowości Cyganowo

1419 r. – informacje o Andrzeju Cyganie, mieszkającym w Kazimierzu, zapisane w księgach miejskich

1420 r. – informacje w księgach miejscowości Trześniowa, o zakupie gruntów pod zabudowę przez Cyganów

1450 r. – według ksiąg ziemskich Jan Cygan był wójtem Sandomierza

1487 r. – informacje o istnieniu w województwie halickim miejsca o nazwie Cyhanowa Łuka

1501 r. – prawdopodobnie w tym roku Romowie pojawiają się na terenach Wielkiego Księstwa Litewskiego

1510 r. – postanowienie sejmu nakazujące zatrudnienie osobom prowadzącym wędrowny tryb życia

1533 r. – pierwsza zachowana w źródłach skarga na Cyganów (mieszczanin Płocka oskarżał ich o zniszczenia w domu)

1557 r. – pierwsza uchwała sejmowa skierowana przeciwko pobytowi Cyganów na terenach Rzeczpospolitej

1564 r. – W Statutach litewskich znajduje się zapis zabraniający Cyganom odbywania służby wojskowej

1565 r. – na Sejmie Piotrkowskim postanowiono usunąć Cyganów z terenów Rzeczpospolitej

1568 r. – Sejm w Grodnie zezwala Cyganom odbywać służbę wojskową

1578 r. – w związku z nieprzestrzeganiem wcześniejszych postanowień dotyczących pobytu Cyganów na ziemiach polskich, wydano rozporządzenia zabraniające właścicielom dóbr udzielać schronienia Cyganom

1656 r. – król Jan Kazimierz ustanowił urząd “starszego Cyganów”

1682 r. – Jan III Sobieski nadaje przywilej “starszeństwa nad Cyganami” szlachcicowi Stanisławowi Węgłowskiemu

1697 r. – “starszym Cyganów” zostaje Łukasz Michał Iwaszkiewicz

1703 r. – nominacja na “królestwo cygańskie” Jana Dewałtowskiego

1705 r. – August II powołuje nowego “zwierzchnika Cygańskiego” Bonawenturę Jana Wierę

1729 r. – “urząd królestwa cygańskiego” zostaje nadany szlachcicowi Jakubowi Trzcińskiemu

1731 r. – kiedy Trzciński rezygnuje z urzędu, na jego miejsce nominowany zostaje Franciszek Bogusławski

1780 r. – Stanisław August Poniatowski nominuje na “zwierzchnika Cyganów litewskich” ziemianina Jakuba Znamierowskiego

1810 r. – 1827 r. – carskie rozporządzenia nakazujące osiedlanie Cyganów

1824 r. – ukazuje się praca Ignacego Daniłowicza “O Cyganach wiadomość historyczna”

1857 r. – dane statystyczne z tego roku podawały, ze na ziemiach Królestwa Polskiego mieszkało 147 Romów.

1860 r. – grupy Kalderaszów z terenów Mołdawii oraz Transylwanii przybywają do Krakowa, po zniesieniu na tych terenach niewolnictwa

1937 r. – wybór na warszawskim stadionie Michała Kwieka na “króla Cyganów”

1939 r. – pierwsze egzekucje Romów na terenach polskich zajętych przez hitlerowców (Skaraszewy koło Gdańska – IX 1939)

1940 r. – rozkazem Himmlera Romowie z Niemiec mają być wysyłani na tereny Polski do obozów koncentracyjnych bądź gett żydowskich.

1941 r. – ponad 5 tysięcy austriackich Romów trafia do łódzkiego getta

1941 r. – 1943 r. – większość polskich Romów ginie w egzekucjach na terenach Generalnej Guberni

1942 r. – Romowie są przesiedlani do gett, a następnie trafiają do obozów zagłady

1943 r. – Himmler osobiście przeprowadza inspekcję “obozu cygańskiego” na terenie  Auschwitz – Birkenau, wydaje rozkaz o jego likwidacji

1944 r. – drugiego sierpnia naziści zlikwidowali tzw. “obóz cygański” na terenie Auschwitz

- Birkenau, zabijając prawie trzy tysiące mężczyzn, kobiet i dzieci

1950 r. – początek polityki komunistycznej skierowanej przeciwko nomadycznemu stylowi życia Romów

1952 r. – powstaje Stowarzyszenie Cyganów Osiadłych w Wałbrzychu

1952 r. – akcja “C”, spis ludności cygańskiej w Polsce

1955 r. – “akcja paszportyzacyjna” Romów w Polsce

1963 r. – powstaje  Cygańskie Stowarzyszenie Kulturalno – Oświatowe w Tarnowie

1964 r. – rozpoczęcie akcji przymusowego zatrzymywania i osiedlania taborów

1976 r. – zajścia w Łukowie i Kłodawie (pobicia Romów i zniszczenie mienia)

1979 r. – powstaje Stowarzyszenie Kulturalno – Oświatowe Cyganów w Olsztynie

1980 r. – powstaje Stowarzyszenie Romów w  Żyrardowie

1981 r. – zajścia w Oświęcimiu i Koninie

1990 r. – otwarto stałą wystawę poświęconą Romom w Muzeum Etnograficznym
w Tarnowie

1990 r. – IV Światowy Kongres Romów w Serocku, niedaleko Warszawy

1990 r. – zaczyna ukazywać się czasopismo “Rrom p-o Drom”

1991 r. – pogrom Romów w Mławie

1991 r. – Romowie: Andrzej Mirga i Stanisław Stankiewicz kandydują na posłów do Sejmu RP

1992 r. – ataki na Romów w Oświęcimiu

1995 r. – zaczyna się ukazywać kwartalnik “Dialog Peniben”

2000 r. – Polska ratyfikowała Konwencję Ramową Rady Europy o Ochronie Mniejszości Narodowych

2001 r. – Rada Ministrów przyjęła do realizacji „Pilotażowy Program Rządowy na Rzecz Społeczności Romskiej na lata 2001-2003

2004 r. – rozpoczęto realizację “Rządowego Programu na Rzecz Społeczności Romskiej
w Polsce”

2006 r. – za bohaterstwo i niezwykłą odwagę, za szczególne zasługi w ratowaniu życia ludzkiego, prezydent Lech Kaczyński odznaczył Alfredę Markowską Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski

2010 r. – fotografik Chad Evans Wyatt rozpoczyna prace nad wystawą “Romarising.PL”